Zelf bouwen of kopen? De berekening is veranderd

De afgelopen maanden zijn we bij We Do Dev Work iets gaan doen wat ik een paar jaar geleden ironisch genoeg waarschijnlijk niet zou hebben aanbevolen.

Telkens als iemand een nieuw SaaS-abonnement voorstelt, of telkens als we de software bekijken waarvoor we al betalen, stellen we onszelf één eenvoudige vraag.

Als dit product vandaag niet bestond, zouden we het dan nog kopen, of zouden we precies de functionaliteit die we nodig hebben zelf bouwen?

Een paar jaar geleden was die vraag bijna meteen beantwoord.

Kopen. Verder met je leven. Focus op je bedrijf.

De laatste tijd is het antwoord een stuk minder vanzelfsprekend geworden.

Dat betekent niet dat we ons plots tegen SaaS hebben gekeerd. Integendeel. We gebruiken zelf heel wat SaaS-producten, van GitHub tot Google Workspace, designtools en monitoringtools, en ik vermoed dat die lijst de komende jaren alleen maar groeit.

Wat veranderd is, is niet SaaS, het is de berekening.

En ik denk dat te weinig bedrijven dat al beseffen.

Jarenlang was het antwoord simpel

Gedurende het grootste deel van de afgelopen twee decennia werd één advies bijna universeel aanvaard.

Bouw niets wat je kunt kopen.

Eerlijk gezegd was het uitstekend advies.

Software bouwen was duur. Infrastructuur was niet goedkoop, ontwikkelteams waren kleiner, cloud computing was nog volop in ontwikkeling en elke nieuwe feature betekende meer ontwikkeling, meer testen en meer onderhoud voor één enkele klant.

Ondertussen hadden SaaS-bedrijven iets ontzettend krachtigs ontdekt.

In plaats van dat één bedrijf de volledige ontwikkelkost droeg, konden duizenden klanten die delen via een maandelijks abonnement. Plots werd geavanceerde software die vroeger voorbehouden was aan banken, overheden (ja, ja) en multinationals toegankelijk voor kleine en middelgrote bedrijven.

Het was een van de grootste verschuivingen die onze sector ooit gekend heeft.

Een CRM nodig? Koop er een.

Boekhoudsoftware nodig? Koop er een.

Een e-commerceplatform nodig? Koop er een.

Er was weinig reden om maandenlang iets opnieuw te bouwen wat al bestond.

En dat advies klopt opvallend vaak nog steeds.

SaaS is niet slechter geworden

Soms lezen mensen artikels als dit en denken ze dat ik ga betogen dat elk bedrijf SaaS moet vervangen door maatwerksoftware.

Dat doe ik niet.

Dat zou net zo gek zijn als beweren dat elk bedrijf een eigen e-mailplatform moet ontwikkelen omdat Microsoft bestaat.

Er zijn producten waarin al decennialang miljarden zijn geïnvesteerd:

• Microsoft 365

• Google Workspace

• Slack

• Stripe

• Shopify

• Loonsoftware

Bouw die alsjeblieft niet na. Echt niet.

Als je wakker wordt met het idee om je eigen betalingsgateway te bouwen, raad ik je aan een heel sterke koffie te nemen, je bankrekening te checken en door te gaan naar je volgende idee.

Sommige problemen zijn al buitengewoon goed opgelost, en je krijgt geen concurrentievoordeel door twee jaar te proberen bij te benen.

Dus als SaaS niet plots slechter is geworden, wat is er dan veranderd?
Software bouwen is goedkoper geworden.

AI heeft het break-evenpunt stilletjes verschoven

Ik zeg bewust goedkoper, niet gratis.

Ik schreef onlangs een ander artikel over waarom AI de kost van softwareontwikkeling niet op magische wijze heeft weggenomen, en ik sta nog steeds achter elk woord.

• Engineering blijft belangrijk

• Kwaliteitscontrole blijft belangrijk

• Beveiliging blijft belangrijk

• Ervaren developers zijn belangrijker dan ooit

Maar het valt niet te ontkennen dat AI de tijd voor veel repetitieve ontwikkeltaken sterk heeft verminderd. Boilerplatecode, documentatie, onderzoek, unittests, standaardintegraties en tientallen andere activiteiten die vroeger uren kostten, kunnen nu vaak in een fractie van de tijd klaar zijn.

Dat betekent niet dat software plots niets kost.

Het betekent wel dat de economie is veranderd, de afgelopen vijf jaar.

We vergelijken de verkeerde dingen

Dit is waarschijnlijk de grootste misvatting die ik tegenkom.

Een bedrijf betaalt €400 of €500 per maand voor een SaaS-platform, iemand stelt voor een alternatief te bouwen voor €40,000. Meteen lijkt de conclusie evident: kopen is tien keer goedkoper.

Behalve dat dit niet de juiste vergelijking is.

Bedenk dat je je workflow opnieuw bouwt, niet het SaaS-product dat je gebruikt.

Stel dat je een CRM gebruikt met, laten we zeggen, 250 features.
Op hoeveel leun je echt elke dag? 20? 10? 5? 

Als die paar features de manier ondersteunen waarop je bedrijf werkt, terwijl de overige 240 vooral bestaan omdat duizenden andere bedrijven ze nodig hebben, vergelijk je niet langer appels met appels.

Je vergelijkt het complete product van iemand anders met je eigen, heel specifieke vereisten. Dat zijn fundamenteel verschillende berekeningen.

Niemand wordt op een ochtend wakker en besluit Salesforce te beconcurreren, hopelijk toch niet.

Wat ze wel kunnen besluiten, is dat hun verkoopteam maar een handvol features gebruikt, dat hun rapportering sowieso elders gebeurt en dat de helft van de workflow bestaat uit zich aanpassen aan de software in plaats van de software die zich aan hen aanpast.

Nu wordt de berekening een stuk interessanter. Vind je niet?

SaaS optimaliseert voor iedereen

Dit is geen kritiek. Zo werkt het businessmodel nu eenmaal. Geloof me, we hebben door de jaren heen meerdere SaaS-productklanten gehad.

Een SaaS-bedrijf moet software bouwen die redelijk goed werkt voor duizenden, soms miljoenen klanten.

Jouw bedrijf heeft maar één klant: jij en je team.

Je workflows, je goedkeuringsproces, je prijsmodel, je logistiek, je interne terminologie en je manier van werken zijn uniek voor jouw organisatie.

De SaaS-leverancier gaat daar niet voor optimaliseren, hooguit geven ze je hacks eromheen.

Hou in gedachten:

• Zij bouwen een product

• Jij runt een bedrijf

Die doelstellingen zijn totaal verschillend.

De verborgen kost is niet altijd het abonnement

Iets wat we zowel intern als bij klanten beginnen op te merken, is dat het maandelijkse abonnement vaak niet meer de grootste kost is.

Stel dat je €300 per maand betaalt voor een perfect degelijk stuk software. Dat is €3,600 per jaar, wat voor veel bedrijven niet bepaald iets is waar de financiële afdeling wakker van ligt.

De interessante vraag is alles eromheen:

• Wie onderhoudt de integraties?

• Wie past ze aan als een API verandert?

• Wie traint nieuwe medewerkers?

• Wie kopieert handmatig informatie omdat Systeem A Systeem B niet helemaal begrijpt?

• Wie zit vrijdagnamiddag te piekeren waarom de automatisering die gisteren perfect werkte vandaag plots besloot ermee op te houden?

De software zelf is misschien niet duur, maar het ecosysteem eromheen soms wel.

En ik denk dat bedrijven dat zijn gaan onderschatten.

We betrapten onszelf op precies hetzelfde

Dit artikel kwam niet voort uit een klant die vroeg of ze moesten bouwen of kopen.

Het begon eigenlijk doordat we naar onze eigen abonnementen keken.

Niet omdat we geld wilden besparen. Software is binnen een softwarebedrijf sowieso meestal niet de grootste kost.

We beseften gewoon dat elk abonnement dezelfde vraag verdient.

Zouden we dit vandaag nog kopen? Soms is het antwoord meteen ja.

Waarom zouden we in hemelsnaam onze eigen boekhoudsoftware bouwen? Of GitHub vervangen? Of proberen Shopify te beconcurreren? Dat is niet waar onze expertise waarde creëert.

Maar af en toe wordt het antwoord minder evident.

We betaalden voor een projectmanagementtool met honderden features, terwijl ons team er maar een handvol van aanraakt. De rest is geen slechte software. Ze lost gewoon problemen op die wij niet hebben. We bouwden onze eigen.

Vijf jaar geleden hadden we waarschijnlijk onze schouders opgehaald en verder betaald.

Vandaag maken we minstens de berekening.

Bouw waar je anders bent

Hier gaan volgens mij veel bouwen-of-kopendiscussies fout.

Mensen vergelijken producten.

Ik denk dat ze processen zouden moeten vergelijken.

Als je software precies hetzelfde doet als die van al je concurrenten, is de kans groot dat je ze gewoon moet kopen. Loonadministratie maakt je bedrijf niet uniek. Boekhouding evenmin. E-mail ook niet.

Maar zodra software weerspiegelt hoe je bedrijf echt werkt, hoe je prijzen berekent, hoe projecten door de organisatie stromen, hoe klanten met je omgaan of hoe je operaties verschillen van die van iedereen, koop je geen generiek hulpmiddel meer.

Je koopt compromissen.

Soms zijn die compromissen absoluut de moeite waard.

Soms niet.

En precies daarom is de vraag de afgelopen jaren interessanter geworden. Niet omdat AI maatwerksoftware plots gratis heeft gemaakt, maar omdat het het punt heeft verschoven waarop die compromissen financieel geen zin meer hebben.

Een rekenvoorbeeld: 3 jaar SaaS versus 3 jaar zelf bouwen

Dit is een illustratief voorbeeld met verzonnen cijfers, geen offerte en niet de prijs van een echte leverancier. Vervang elk cijfer door het jouwe. Het gaat om de vorm van de berekening, niet om de uitkomst.

Aannames:

• Een SaaS-tool die €45 per gebruiker per maand kost (hypothetisch), gebruikt door 40 mensen.
• Je team gebruikt echt ongeveer 10 van de features, en een maatwerktool die enkel die dekt wordt geschat op 35 ontwikkeldagen.
• Bouwkost aan ons projecttarief van €495 per dag voor een senior developer (zie onze prijzen).
• Onderhoud, bugfixes en kleine wijzigingen aan ongeveer €480 per maand, wat het startpunt is van onze maandelijkse uren.
• Hosting van €50 per maand (aanname). Prijsstijgingen, kortingen, btw, interne personeelstijd en de kost van overstappen zijn buiten beschouwing gelaten.

Kosten over 36 maanden	Kopen (SaaS)	Bouwen
Abonnement: 40 seats x €45 x 36	€64,800	-
Bouw: 35 dagen x €495	-	€17,325
Onderhoud: €480 x 36	-	€17,280
Hosting: €50 x 36	-	€1,800
Totaal	€64,800	€36,405

In dit scenario is bouwen over drie jaar ongeveer €28,000 goedkoper, en het grootste deel daarvan komt door het aantal seats. Verander nu één aanname: met 10 gebruikers in plaats van 40 kost de SaaS 10 x €45 x 36 = €16,200, en bouwen aan €36,405 verliest duidelijk. Dezelfde tool, dezelfde bouw, tegenovergesteld antwoord. Daarom reken je met je eigen cijfers in plaats van op een algemene regel te vertrouwen.

Wat de tabel niet toont: de bouw vraagt ook iemand aan jouw kant die de vereisten bepaalt en test, de SaaS komt met features die je volgend jaar misschien nodig hebt, en een maatwerktool die je niet meer onderhoudt wordt een blok aan het been. Lees voor dat laatste punt De kost is niet nul. Voor een voorbeeld van eigen tooling in handen hebben, zie hoe we bij WDDW onze operaties volledig in eigen handen nemen, en voor wat we voor anderen gebouwd hebben, bekijk onze projecten.

Beslissingschecklist: bouwen of kopen

1. Weerspiegelt deze software hoe wij verschillen van concurrenten (prijzen, workflow, operaties), of is het een commodity zoals loonadministratie of e-mail? Commodity: kopen.
2. Kunnen we de 5 tot 10 features die we elke dag gebruiken schriftelijk opsommen?
3. Hebben we 3 jaar abonnement berekend, inclusief groei in seats en waarschijnlijke prijsstijgingen?
4. Hebben we een schatting voor de bouw en voor het maandelijkse onderhoud, niet enkel voor de bouw?
5. Wie is intern eigenaar: wie schrijft de vereisten, test en bepaalt de prioriteiten?
6. Wat kost het ons vandaag aan workarounds, handmatig kopiëren en kapotte integraties?
7. Wat gebeurt er als de bouwer verdwijnt? Is de code van ons, gedocumenteerd en gehost waar wij de controle hebben?
8. Zijn beveiliging, back-ups en compliance-eisen opgenomen in de bouwschatting?
9. Kunnen we beginnen met een kleine bouw rond de SaaS (een integratie of één module) voordat we die vervangen?
10. Als de cijfers dicht bij elkaar liggen, welke optie is makkelijker terug te draaien?

Wil je een extra paar ogen op je eigen cijfers, bekijk hoe wij prijzen of kijk naar wat we gebouwd hebben.

Dus... bouwen of kopen?

Als je dit artikel las in de hoop dat ik zou zeggen dat elk bedrijf SaaS moet beginnen vervangen door maatwerksoftware, moet ik je helaas teleurstellen.

Ik geloof niet dat we daar naartoe gaan.

Sterker nog, ik denk dat we het komende decennium meer SaaS-producten zullen zien dan ooit tevoren. AI maakt het makkelijker om software te bouwen, wat betekent dat we waarschijnlijk duizenden sterk gespecialiseerde producten krijgen die steeds specifiekere problemen oplossen. Dat is een goede evolutie.

Wat volgens mij wel verandert, is de vraag die bedrijven zouden moeten stellen.

Jarenlang was dat:

Kunnen we het ons veroorloven dit zelf te bouwen?

Voor de meeste bedrijven was het antwoord nee.

Vandaag is de betere vraag volgens mij:

Wat hebben we eigenlijk nodig?

Dat is een subtiel verschil, maar het verandert de berekening volledig.

Je vergelijkt je bedrijf niet langer met een heel SaaS-platform met honderden features.

Je vergelijkt je eigen workflow met de handvol features waar je bedrijf elke dag echt op leunt.

Soms concludeer je dat software kopen nog steeds veruit de slimste beslissing is. Ik vermoed zelfs dat dat vaker wel dan niet zo zal blijven.

Soms ontdek je dat je je bedrijf jarenlang stilletjes hebt aangepast aan de roadmap van iemand anders, terwijl precies bouwen wat je nodig had de betere langetermijninvestering was geweest.

Geen van beide antwoorden is juist of fout.

De fout is ervan uitgaan dat je het antwoord al kent voordat je gerekend hebt.

AI heeft SaaS niet gedood.

Het heeft gewoon de naald verschoven naar het punt waar software bouwen zakelijk zinvol begint te worden.

En ik heb het gevoel dat de komende jaren steeds meer bedrijven zullen ontdekken dat het antwoord niet zo vanzelfsprekend is als vroeger.