Zelf bouwen of kopen? De berekening is veranderd

De afgelopen maanden hebben we bij We Do Dev Work iets gedaan wat ik een paar jaar geleden ironisch genoeg waarschijnlijk niet zou hebben aangeraden.

Elke keer dat iemand een nieuw SaaS-abonnement voorstelt, of elke keer dat we de software waar we al voor betalen onder de loep nemen, stellen we onszelf één simpele vraag.

Als dit product vandaag niet zou bestaan, zouden we het dan nog steeds kopen, of zouden we precies de functionaliteit die we nodig hebben zelf bouwen?

Een paar jaar geleden zou die vraag bijna onmiddellijk beantwoord zijn.

Kopen. Doorgaan. Focus op je core business.

De laatste tijd is het antwoord een stuk minder vanzelfsprekend geworden.

Dat betekent niet dat we ons plotseling tegen SaaS hebben gekeerd. Integendeel. We gebruiken zelf volop SaaS-producten, van GitHub tot Google Workspace, design-tools en monitoring-tools, en ik vermoed dat die lijst de komende jaren alleen maar zal groeien.

Wat er veranderd is, is niet de SaaS-markt, maar de berekening.

En ik denk dat nog niet genoeg bedrijven zich dat hebben gerealiseerd.

Jarenlang was het antwoord simpel

Gedurende het grootste deel van de afgelopen twee decennia werd één advies bijna universeel geaccepteerd.

Bouw niets wat je kunt kopen.

Eerlijk gezegd was dat uitstekend advies.

Software bouwen was duur. Infrastructuur was prijzig, ontwikkelteams waren kleiner, cloud computing was nog in ontwikkeling en elke nieuwe functie betekende meer ontwikkeling, meer testen en meer onderhoud voor één enkele klant.

Ondertussen hadden SaaS-bedrijven iets ongelooflijk krachtigs uitgevonden.

In plaats van dat één bedrijf de volledige ontwikkelingskosten betaalde, konden duizenden klanten deze delen via een maandelijks abonnement. Plotseling werd geavanceerde software die ooit was voorbehouden aan banken, overheden (nou ja, vooruit) en multinationals toegankelijk voor het mkb.

Het was een van de grootste verschuivingen die onze sector ooit heeft gezien.

Een CRM nodig? Koop er een.

Boekhoudsoftware nodig? Koop het.

Een e-commerceplatform nodig? Koop er een.

Er was weinig reden om maandenlang iets na te bouwen dat al bestond.

En dat advies is nog steeds opvallend vaak correct.

SaaS is niet slechter geworden

Soms lezen mensen artikelen als dit en gaan ze ervan uit dat ik ga pleiten dat elk bedrijf SaaS moet vervangen door maatwerksoftware.

Dat doe ik niet.

Dat zou net zo onzinnig zijn als beweren dat elk bedrijf zijn eigen e-mailplatform moet ontwikkelen omdat Microsoft bestaat.

Er zijn producten waar decennialang miljarden in zijn geïnvesteerd:

• Microsoft 365

• Google Workspace

• Slack

• Stripe

• Shopify

• Salarissoftware

Bouw die alsjeblieft niet na. Serieus.

Als je wakker wordt met het idee om je eigen Payment Gateway te bouwen, raad ik je aan een hele sterke koffie te pakken, je bankrekening te checken en over te gaan naar je volgende idee.

Sommige problemen zijn al buitengewoon goed opgelost, en je behaalt geen concurrentievoordeel door twee jaar lang te proberen die achterstand in te halen.

Dus als SaaS niet plotseling slechter is geworden, wat is er dan veranderd?
Software bouwen is goedkoper geworden.

AI heeft stilletjes het omslagpunt verschoven

Ik zeg bewust goedkoper, niet gratis.

Ik heb onlangs een ander artikel geschreven waarin ik uitleg waarom AI de kosten van softwareontwikkeling niet op magische wijze heeft geëlimineerd, en ik sta nog steeds achter elk woord daarvan.

• Engineering doet er nog steeds toe

• Kwaliteitsborging doet er nog steeds toe

• Beveiliging doet er nog steeds toe

• Ervaren developers zijn belangrijker dan ooit

Maar het valt niet te ontkennen dat AI de tijd die nodig is voor veel repetitieve ontwikkeltaken drastisch heeft verminderd. Boilerplate-code, documentatie, onderzoek, unit-tests, standaardintegraties en tientallen andere activiteiten die vroeger uren kostten, kunnen nu vaak in een fractie van de tijd worden voltooid.

Dat betekent niet dat software ineens niets meer kost.

Het betekent wel dat de economische wetten de afgelopen vijf jaar zijn veranderd.

We vergelijken de verkeerde dingen

Dit is waarschijnlijk de grootste misvatting die ik tegenkom.

Een bedrijf betaalt €400 of €500 per maand voor een SaaS-platform, en iemand stelt voor om een alternatief te bouwen voor €40.000. Onmiddellijk lijkt de conclusie duidelijk: kopen is tien keer goedkoper.

Behalve dat dit niet de juiste vergelijking is.

Houd in gedachten dat je je eigen workflow nabouwt, niet het volledige SaaS-product dat je nu gebruikt.

Stel je voor dat je een CRM gebruikt met, laten we zeggen, 250 functies.
Op hoeveel daarvan vertrouw je daadwerkelijk elke dag? 20? 10? 5? 

Als die paar functies de manier ondersteunen waarop jouw bedrijf werkt, terwijl de overige 240 er vooral zijn omdat duizenden andere bedrijven ze nodig hebben, dan vergelijk je geen appels met appels meer.

Je vergelijkt het complete product van iemand anders met je eigen zeer specifieke behoeften. Dat zijn fundamenteel andere berekeningen.

Niemand wordt op een ochtend wakker en besluit te gaan concurreren met Salesforce — althans, dat hoop ik oprecht.

Wat ze wel kunnen besluiten, is dat hun salesteam slechts een handvol functies gebruikt, hun rapportage toch al ergens anders gebeurt en de helft van de workflow bestaat uit het aanpassen aan de software in plaats van dat de software zich aan hen aanpast.

Nu wordt de berekening veel interessanter. Vind je ook niet?

SaaS optimaliseert voor iedereen

Dit is geen kritiek. Het is simpelweg hoe het verdienmodel werkt. Geloof me, we hebben door de jaren heen talloze SaaS-bedrijven als klant gehad.

Een SaaS-bedrijf moet software bouwen die redelijk goed werkt voor duizenden, soms miljoenen klanten.

Jouw bedrijf heeft maar één klant: jij en je team.

Jouw workflows, je goedkeuringsproces, je prijsmodel, je logistiek, je interne terminologie en je manier van werken zijn uniek voor jouw organisatie.

De SaaS-provider zal daar niet voor optimaliseren; in het beste geval geven ze je wat 'hacks' om eromheen te werken.

Onthoud goed:

• Zij bouwen een product

• Jij runt een bedrijf

Die doelstellingen zijn totaal verschillend.

De verborgen kosten zitten niet altijd in het abonnement

Iets wat ons is opgevallen, zowel intern als bij klanten, is dat het maandelijkse abonnement vaak niet meer de grootste kostenpost is.

Stel dat je €300 per maand betaalt voor een prima stuk software. Dat is €3.600 per jaar, wat voor veel bedrijven niet direct iets is waar de financiële afdeling wakker van ligt.

De interessante vraag is alles eromheen:

• Wie onderhoudt de integraties?

• Wie werkt ze bij als een API verandert?

• Wie traint nieuwe medewerkers?

• Wie kopieert handmatig informatie omdat Systeem A Systeem B niet helemaal begrijpt?

• Wie vraagt zich op vrijdagmiddag af waarom de automatisering die gisteren perfect werkte, vandaag besloot ermee op te houden?

De software zelf is misschien niet duur, maar het ecosysteem eromheen soms wel.

En ik denk dat dit iets is wat bedrijven zijn gaan onderschatten.

We betrapten onszelf op precies hetzelfde

Dit artikel is niet geïnspireerd door één klant die vroeg of ze moesten bouwen of kopen.

Het begon eigenlijk omdat we naar onze eigen abonnementen keken.

Niet omdat we geld wilden besparen. Software is over het algemeen sowieso niet de grootste kostenpost binnen een softwarebedrijf.

We realiseerden ons simpelweg dat elk abonnement dezelfde vraag verdient.

Zouden we dit vandaag nog steeds kopen? Soms is het antwoord onmiddellijk ja.

Waarom zouden we in hemelsnaam onze eigen boekhoudsoftware bouwen? Of GitHub vervangen? Of proberen te concurreren met Shopify? Dat is niet waar onze expertise waarde toevoegt.

Maar af en toe wordt het antwoord minder vanzelfsprekend.

We betaalden voor Project Management-software met honderden functies, terwijl ons team er maar een paar gebruikt. De rest is geen slechte software. Het lost simpelweg problemen op die wij niet hebben. Dus hebben we onze eigen tool gebouwd.

Vijf jaar geleden hadden we waarschijnlijk onze schouders opgehaald en waren we blijven betalen.

Vandaag maken we tenminste de berekening.

Bouw daar waar je het verschil maakt

Dit is waar ik denk dat veel 'build-versus-buy'-discussies de mist in gaan.

Mensen vergelijken producten.

Ik denk dat ze processen moeten vergelijken.

Als je software precies hetzelfde doet als die van al je concurrenten, is de kans groot dat je het gewoon moet kopen. Salarisadministratie maakt je bedrijf niet uniek. Boekhouden ook niet. E-mail evenmin.

Maar op het moment dat software gaat weerspiegelen hoe jouw bedrijf daadwerkelijk werkt — hoe je prijzen berekent, hoe projecten door de organisatie stromen, hoe klanten met je communiceren of hoe jouw operatie verschilt van de rest — dan koop je geen generieke tool meer.

Dan koop je compromissen.

Soms zijn die compromissen het absoluut waard.

Soms niet.

En dat is precies waarom ik geloof dat de vraag de afgelopen jaren interessanter is geworden. Niet omdat AI maatwerksoftware ineens gratis heeft gemaakt, maar omdat het punt is verschoven waarop die compromissen financieel niet meer logisch zijn.

Dus... zelf bouwen of kopen?

Als je dit artikel hebt gelezen in de hoop dat ik zou zeggen dat elk bedrijf SaaS moet gaan vervangen door maatwerk, dan moet ik je helaas teleurstellen.

Ik geloof niet dat we die kant op gaan.

Sterker nog, ik denk dat we het komende decennium meer SaaS-producten zullen zien dan ooit tevoren. AI maakt het makkelijker om software te bouwen, wat betekent dat we waarschijnlijk eindigen met duizenden zeer gespecialiseerde producten die steeds specifiekere problemen oplossen. Dat is een goede ontwikkeling.

Wat volgens mij wel verandert, is de vraag die bedrijven zichzelf moeten stellen.

Jarenlang was dat:

Kunnen we het ons veroorloven om dit zelf te bouwen?

Voor de meeste bedrijven was het antwoord nee.

Vandaag de dag is de betere vraag volgens mij:

Wat hebben we daadwerkelijk nodig?

Dat is een subtiel verschil, maar het verandert de berekening volledig.

Je vergelijkt je bedrijf niet langer met een volledig SaaS-platform met honderden functies.

Je vergelijkt je eigen workflow met de handvol functies waar je bedrijf elke dag echt op vertrouwt.

Soms zul je concluderen dat het kopen van software nog steeds verreweg de slimste beslissing is. Sterker nog, ik vermoed dat dit vaker wel dan niet het geval zal blijven.

Soms zul je ontdekken dat je je bedrijf jarenlang stilletjes hebt aangepast aan de roadmap van iemand anders, terwijl het bouwen van precies wat je nodig had op de lange termijn de betere investering zou zijn geweest.

Geen van beide antwoorden is goed of fout.

De fout is ervan uitgaan dat je het antwoord al weet voordat je de rekensom hebt gemaakt.

AI heeft SaaS niet de das omgedaan.

Het heeft simpelweg de grens verlegd waarop het bouwen van software zakelijk gezien zin begint te maken.

En ik heb het gevoel dat de komende jaren steeds meer bedrijven gaan ontdekken dat het antwoord niet meer zo voor de hand ligt als vroeger.